Bitki beslemede geleneksel yöntemlerin ötesine geçen yaprak gübrelemesi, bitkilerin ihtiyaç duyduğu mineralleri doğrudan gözenekleri vasıtasıyla almasını sağlayan etkili bir tekniktir. Bu yöntemi ve sunduğu avantajları şu şekilde özetleyebiliriz:
Yaprak Gübresi: Bitki Gelişiminde “Kilit” Rolü
opraktan yapılan klasik gübrelemeler, bitkinin temel karbonhidrat ve enerji ihtiyacını karşılayan makro besinleri (Azot, Fosfor, Potasyum) sağlama konusunda başarılıdır. Ancak tek başına toprak gübrelemesi, bitkinin sağlığı için kritik öneme sahip olan mikro elementlerin (Demir, Çinko, Bor gibi) eksikliğini gidermekte her zaman yeterli olmayabilir.
Zamanla ortaya çıkan bu mikro bileşen eksiklikleri, bitki gelişiminde duraklamaya, yapraklarda sararmaya ve verim kaybı gibi ciddi sorunlara yol açar. İşte bu noktada yaprak gübresi, geleneksel yöntemleri tamamlayan stratejik bir takviye olarak devreye girer.
Yaprak Gübresinin Toprak ve Bitki Üzerindeki “Zincirleme” Etkisi
Yaprak gübrelemesi sadece bitkinin üst kısımlarını beslemekle kalmaz, aynı zamanda yer altındaki yaşamı da canlandıran bir katalizör görevi görür. İşte bu yöntemin bitki ekosistemine sağladığı stratejik avantajlar:
1. Kök Bölgesinde Mikroorganizma Patlaması
Yapraktan verilen besinler, bitkinin fotosentez hızını artırarak daha fazla şeker (karbonhidrat) üretmesini sağlar. Üretilen bu fazla enerji, kökler aracılığıyla rizosfer adı verilen kök çevresine aktarılır. Bu şeker takviyesi, kök bölgesindeki faydalı mikroorganizmaların hızla çoğalmasına yol açar. Sonuç olarak; daha güçlü bir mikrobiyal yaşam, topraktaki diğer gübrelerin bitki tarafından çok daha kolay emilmesini sağlar.
2. Yüksek pH ve Element Blokajına Karşı Kesin Çözüm
Toprak kimyası bazen bitkinin aleyhine çalışabilir. Özellikle toprak pH değeri 7.5’in üzerine çıktığında, köklerin bazı hayati elementleri alması imkansız hale gelebilir.
-
Blokaj (Fiksasyon) Sorunu: Topraktaki fosfat miktarının aşırı yüksek olması; demir ve çinkoyu “kilitleyerek” bitkinin ulaşamayacağı bir forma dönüştürür.
-
Yapraktan Müdahale: Demir, mangan, çinko, bakır ve bor gibi mikro elementler yapraktan uygulandığında, topraktaki bu kimyasal engellere takılmadan doğrudan bitki bünyesine dahil olur.
Yaprak gübresi dünyası, bitkinin o anki ihtiyacına göre şekillenen geniş bir ürün yelpazesine sahiptir. Bu çeşitliliği ve her bir grubun öne çıkan özelliklerini şu şekilde detaylandırabiliriz:
En Çok Tercih Edilen Yaprak Gübresi Türleri
Bitkilerde hızlı ve etkili bir emilim sağlamak için geliştirilen yaprak gübreleri, içeriklerine ve bitkiye sundukları faydalara göre birkaç ana gruba ayrılır:
1. Azotlu Çözümler: Üre Gübresi
Yaprak uygulamalarında en popüler azot kaynağı üredir. Bunun birkaç temel sebebi vardır:
-
Hızlı Emilim: Üre, bitki dokuları tarafından en kolay ve en süratli şekilde emilen azot formudur.
-
Yüksek Çözünürlük: Suda tamamen ve hızla çözünerek püskürtme ekipmanlarında tıkanıklık yapmaz.
2. Organik Takviyeler: Amino Asit Solüsyonları
Bitkilerin protein sentezini destekleyen amino asit bazlı gübreler, özellikle stres dönemlerinde (don, kuraklık, hastalık) bitkiye enerji sağlar. Organik yapıları sayesinde hücre duvarlarından geçişleri oldukça kolaydır.
3. Kolay Çözünür Tuzlar ve Mineraller
Bu grup, bitkinin hayati fonksiyonlarını sürdürmesi için gereken spesifik mineralleri içerir:
-
Potasyum Nitrat: Meyve kalitesini ve direncini artıran, suda tam çözünen bir potasyum kaynağıdır.
-
Sülfatlı Mikro Elementler: Demir, çinko ve mangan gibi elementlerin sülfat formları, yapraktan emilime uygun yapıdadır.
4. Kombine (Mikro/Makro) Karışımlar
Hem temel besinleri (N-P-K) hem de iz elementleri aynı anda sunan çok yönlü gübrelerdir. Bitkinin genel gelişim sürecini tek bir uygulama ile dengede tutmak için idealdir.
Yaprak Gübresi Ne Zaman Verilir?
Yaprak gübresi kullanım zamanını belirleyen temel faktör, bitkinin kökler aracılığıyla beslenemediği veya acil desteğe ihtiyaç duyduğu kritik anlardır. İşte bu yöntemin tercih edilmesini gerektiren başlıca durumlar:
-
Topraktaki Emilim Engelleri: Toprak yapısından kaynaklanan kimyasal kilitlenmeler nedeniyle bazı elementlerin kökler tarafından alınması imkansız hale gelebilir. Bu tür bir besin blokajı saptandığında, bitkiyi beslemenin en hızlı ve fonksiyonel yolu yaprak uygulamalarıdır.
-
Su Kısıtı ve Kuraklık: Klasik toprak gübrelerinin çözünüp köklere ulaşabilmesi için su şarttır. Sulama imkanının kalmadığı veya yağışların yetersiz olduğu kurak dönemlerde, suya ihtiyaç duymadan uygulanabilen yaprak gübreleri hayat kurtarıcı bir alternatif sunar.
-
Hızlı Müdahale İhtiyacı: Bitkide ani bir besin eksikliği belirtisi görüldüğünde, kökten yapılan gübrelemenin etkisini göstermesi zaman alır. Oysa yaprak uygulamaları doğrudan hücrelere ulaştığı için eksikliklerin saniyeler içinde giderilmesini sağlar.
Maksimum Verim İçin Dönemsel Zamanlama
Yaprak gübrelemesinde başarının anahtarı emilim kapasitesidir. Bitkinin gelişim evreleri bu noktada belirleyici olur:
-
Çiçeklenme Evresi: Birçok ekin türü, çiçeklenme döneminde en geniş yaprak yüzeyine kavuşur. Geniş yaprak alanı, püskürtülen gübrenin daha fazla emilmesi ve bitki bünyesine daha yüksek oranda dahil olması anlamına gelir.
-
Gelişim Duraksamaları: Bitki metabolizmasının yavaşladığı dönemlerde yapılan yaprak takviyeleri, sistemin yeniden canlanmasında ve verim kaybının önlenmesinde oldukça etkili sonuçlar verir.
Yaprak gübresi uygulamasında zamanlama, sadece verimi artırmakla kalmaz, aynı zamanda bitkiyi olası fiziksel hasarlardan da korur. İşte başarılı bir uygulama için dikkat edilmesi gereken kritik noktalar:
Sıcaklık ve Buharlaşma Riski Güneşin dik geldiği ve sıcaklığın yüksek olduğu saatlerde gübreleme yapmaktan kaçınılmalıdır. Çünkü bu koşullarda çözeltideki su hızla buharlaşır ve yaprak yüzeyinde emilmemiş yoğun bir tuz tabakası kalır. Bu durum yapraklarda lekelenmeye ve daha kötüsü ciddi doku yanmalarına yol açabilir. Bu riski minimize etmek için hazırlanan karışımın tuz oranına azami özen gösterilmelidir.
En Uygun Saat Dilimleri: Sabah ve Akşam Serinliği Maksimum emilim için en ideal zamanlar sabahın erken saatleri ile akşam gün batımı öncesidir.
-
Sabah Uygulaması ve Stomaların Gücü: Sabah saatlerinde oluşan çiy, bitkinin “stoma” adı verilen solunum gözeneklerinin açılmasını sağlar. Stomalar açık olduğunda, püskürtülen gübre bitki tarafından çok daha süratli ve etkili bir şekilde bünyeye alınır. Çiy düşen sabah saatleri, çiftçiler için bu açıdan en avantajlı zaman dilimidir.
-
Akşam ve Bulutlu Havalar: Güneşin etkisini yitirdiği akşam saatleri veya hava sıcaklığının düşük olduğu serin, bulutlu günler de uygulama için oldukça güvenlidir.
Hava Koşulları ve Gün Ortası Uygulaması Eğer hava rüzgarsız, yağışsız ve mevsim normallerinin altında bir serinliğe sahipse, gün ortasında da gübreleme yapılabilir. Ancak buradaki temel kriter, hava sıcaklığının bitki üzerinde stres yaratmayacak kadar düşük olmasıdır.
Özetle; rüzgarın az olduğu, buharlaşmanın düşük ve stomaların aktif olduğu serin saatleri tercih ederek yaprak gübresinden en yüksek faydayı sağlayabilirsiniz.
Yaprak Gübresi Nasıl Uygulanır?
Yaprak gübreleri pulvarizatör ve benzeri tarım aletleri yardımıyla uygulanıyor. Püskürtme yoluyla yapraklara ulaşan gübreler, su ile seyreltilerek çözelti haline getiriliyor. Bu sayede pulvarizatörlerle kullanılabiliyor. Yaprak gübreleme sırasında, yaprakların üzerinden çözelti damlayacak kadar ıslanmış olması gerekiyor. Öyle ki yaprakların altının bile çözeltiyle kaplanması tavsiye ediliyor. Bunun için uygun meme seçimi yapılması öneriler arasında yer alıyor.
Yaprak gübresi uygulamaları ekinin türüne göre değişiklik gösteriyor ancak genellikle 15 günde bir yeniden uygulama gerekiyor. Kimi zaman uygulama sayısı 15 günde 2 hatta 3’e kadar çıkabiliyor. Yaprak gübresi uygularken ürün ambalajları üzerinde yer alan ölçülerin ve uygulama önerilerinin dikkate alınması gerekiyor. Önerilen dozdan fazla uygulama yaptığınızda ekinlerin yandığını veya zarar gördüğünü fark edebilirsiniz. Keza oran az olduğunda da beklenen verim artışını sağlayamayabiliyor.
- Çiftçilerimizin muhakkak koruyucu kıyafet, gözlük ve eldiven kullanması gerekiyor.
- Gübre çözeltisinin çocukların ulaşabileceği yerlerde tutulmaması önem taşıyor.
- Gübrenin solunmaması için maske kullanımı tavsiye ediliyor.
- Cilde, göze temas halinde bol su ile yıkamak ve alerjik bir reaksiyon durumunda muhakkak doktor desteği almak önem taşıyor.
En İyi Yaprak Gübresi Hangisi?
En iyi yaprak gübresi seçerken bitkilerinizin ihtiyaçlarına ve toprak koşullarına bağlı olarak farklı seçenekleri değerlendirmeniz gerekebilir. Ancak, genellikle organik yaprak gübreleri en iyi yaprak gübresi seçenekleri arasında kabul edilir.
Organik yaprak gübreleri, bitkilerin besin maddelerine daha iyi erişim sağlıyor, toprak yapısını iyileştiriyor ve mikroorganizmaların etkinliğini arttırıyor. Bununla birlikte, hangi organik yaprak gübresinin en iyi olduğu, bitkilerinizin türüne, büyüme aşamasına ve toprak koşullarına bağlı olarak değişebiliyor. Bu konu için işin uzmanından destek alabilirsiniz.
Yaprak Gübresi Faydaları Nelerdir?
Yaprak gübresi faydaları için Ankara Üniversitesi ders notlarına göre, yaprak gübresi kullanmanın avantajları şöyle sıralanıyor:
- Toprak ile mikro elementler arasında görülebilen karmaşık tepkimelerin önüne geçiliyor. Zira besinler toprakla değil yaprakla temas ediyor.
- Mikro elementlerin yani besin öğelerinin toprağa verildiğinde, köklere taşınması için sulama gerekiyor. Oysa yaprak gübresi kullanımı sulama gereksinimini ortadan kaldırıyor.
- Yaprak gübresi daha ekonomik görülüyor. Ayrıca köklere ulaşamayıp ziyan olan belli bir gübre yüzdesinden bu tür gübrelemede söz edilemiyor.
- Püskürtülme sonucu oluşan tepkime, kökten verilen besine göre çok daha kısa sürede gözlemlenebiliyor.
- Toprakta çok yüksek kireç olduğunda yaprak gübresinin oldukça iyi sonuç verdiği biliniyor.
- Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Yapraktan Gübreleme makalesine göre, yaprak gübresinin su kirliliği oluşturma oranı diğer gübreleme yöntemlerine göre çok daha düşük bulunuyor.
Yukarıdaki bilgileri detaylı bir şekilde inceleyerek yaprak gübresi faydalarını öğrenebilirsiniz.
Siz de tarımsal ihtiyaçlarınızı Tarfin güvencesiyle karşılayabilirsiniz. İster peşin ister vadeli ödeme imkanı sunan Tarfin Mobil ile hemen tanışabilirsiniz. Türkiye’nin dört bir yanındaki 500’ü aşkın Tarfin yetkili satış noktasından detaylı bilgi alabilirsiniz.
Yaprak Gübresi kaç saatte etkisini gösterir?
Araştırmalar yaprak gübresinin emilim oranı ve süresinin dış faktörlere yüksek oranda belli olduğunu ortaya koyuyor. Ancak genellikle, uygun koşullar sağlandığında yaprak gübresinin %90 oranındaki kısmı ilk birkaç saatte emiliyor.
Yaprak gübresi ilaçla beraber kullanılabiliyor mu?
Evet, yaprak gübresi yapısı gereği zirai ilaçlarla beraber uygulanabiliyor. Eğer ilaçla beraber gübre verilecekse, tanka önce gübre, sonra ilaç veriliyor.
Yaprak gübresinin dezavantajları var mı?
Tüm bu faydaların yanında yapraktan besin vermenin çeşitli zararları da bulunuyor. Zehir etkisinin görülme olasılığı artıyor. Kurallara uygun uygulama ve uygun doz seçimi çok daha büyük önem taşıyor. Ekinlerin her tarafına eşit miktarda ve düzenli bir şekilde yaprak gübresi vermek gerekiyor. Bu işlem özen gerektiriyor. Püskürtmenin birkaç kez uygulanmasına gerek duyuluyor, tek sefer yeterli görülmüyor. Geniş yapraklı bitkilerin yaprak gübresi alması daha yararlı bulunuyor. Emiş yüzeyi genişledikçe, bitkilerin besin öğelerini absorbe etme olasılığı yükseliyor. Buna bağlı olarak meyve ağaçları, süs bitkileri, sebzeler ve çapa bitkilerine daha fazla yaprak gübresi uygulanıyor. Ayrıca çözeltinin yaprak yüzeyinde ince bir tabaka halinde kalması için çözeltiye tutucu maddeler eklenebiliyor. Emilim üzerinde olumlu etki yapan maddeler, belli oranlarda yaprak gübresine ekleniyor. Tarım ve Orman Bakanlığı kaynağına göre, yaprak gübresi şeklinde uygulanacak besin elementlerinin konsantrasyonunun düşük olması gerekiyor. Makro besinler için %1-2, mikro besinler için %0.1-0.2 konsantrasyon öneriliyor. Bu nedenle sadece düşük miktarda ihtiyaç duyulan mikro besinler için yaprak gübrelemesi kullanılabiliyor.
Yaprak Gübresi Toprağa Verilir mi?
Yaprak gübresi toprağa verilir mi sorusu için yaprak gübresi genellikle yaprakların üzerine püskürtülen veya bitkilere uygulanan bir tür gübredir, toprağa doğrudan uygulanmaz. Bitkiler yapraklar aracılığıyla besin maddelerini emebilirler, bu nedenle yaprak gübresi, bitkilere hızlı bir şekilde gerekli besin maddelerini sağlamak amacıyla kullanılabilir.
